Önce şunu bil: Firmasından.com bir tanışma platformudur. Alıcı ile satıcı doğrudan görüşür; platform ödeme almaz ve alışverişe taraf olmaz. Bu yüzden satıcıyı seçme ve ödeme güvenliği büyük ölçüde senin elinde, bu rehber de bu yüzden var. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki ya da mali tavsiye yerine geçmez.
ADIM 1
Önce satıcının kim olduğunu doğrula
Düzgün fotoğraflar ve akıcı bir ilan metni üretmek kolaydır; sahte ya da özensiz ilanlar da böyle görünür. Bu yüzden ürüne bakmadan önce satıcıya bak:
- Firma profilindeki doğrulama rozeti: yönetimimizin firmanın vergi sicil numarasını ve vergi levhasını kontrol ettiğini gösterir
- Ticari unvan, vergi numarası ve adres; ilanda, teklifte ve faturada birbirini tutuyor mu?
- Performans skoru, ortalama yanıt süresi ve alıcı değerlendirmeleri
- İlandaki telefonu ara: karşındaki gerçekten o firma mı, sorularına net cevap veriyor mu?
Doğrulama rozeti bir kimlik kontrolüdür; ürün kalitesini, teslimat performansını ya da yükümlülüklerin yerine getirileceğini garanti etmez.
ADIM 2
Talebini ölçülebilir hâle getir
“Pamuklu kumaş istiyorum” cümlesine her satıcı kendi aklındaki ürünü fiyatlar. “180 gr/m², 150 cm en, beyaz, 2.000 metre, kasım sonuna kadar İzmir'e teslim, CE belgeli” dediğinde ise gelen teklifler aynı ürün için, aynı şartlarda olur ve kıyaslanabilir.
Teklif Talebi formundaki isteğe bağlı alanlar (teslim tarihi, sipariş sıklığı, gereken belgeler, numune isteği) bu işe yarar.
ADIM 3
Teklifleri kendi tablonda yan yana koy
Üç satıcı üç farklı biçimde yazar: biri birim fiyatı öne çıkarır, biri vadeyi, biri teslim süresini. Hepsini tek bir tabloya dök; satır olarak satıcıları, sütun olarak birim fiyatı, minimum siparişi, teslim süresini, ödeme koşulunu ve nakliyenin kimde olduğunu yaz. İlk gelen teklif ancak diğerleriyle kıyaslandığında iyi mi kötü mü olduğu anlaşılır.
ADIM 4
Fiyat etiketinin dışında kalanları hesaba kat
Düşük birim fiyat, toplam maliyetin düşük olduğu anlamına gelmez. Bir örnek: metresi 42 TL olan bir kumaş teklifi nakliye ve ambalajı ayrı yazıyor; metresi 45 TL olan diğer teklif ise “her şey dahil”. 2.000 metrede ilkine 6.000 TL nakliye ve 1.500 TL ambalaj eklenince toplam 91.500 TL olur; ikincisi 90.000 TL'de kalır. Ucuz görünen teklif aslında pahalı çıkmıştır.
Teklifte KDV'nin dahil olup olmadığını her zaman sor. Teklif Talebi formunda seçtiğin adede göre KDV dahil toplam tutarı öngörü olarak görürsün.
ADIM 5
Eline geçecek ürünü önceden gör
Ekrandaki fotoğrafla palette gelen ürün aynı olmayabilir. Büyük siparişten önce numune iste ve ölçüsünü, malzemesini, işçiliğini, dayanıklılığını kendin kontrol et. Numune bedelini ve kargosunu baştan konuş. Onayladığın numuneyi fotoğraflayıp sakla; seri üretimde bu örnekle karşılaştıracaksın. Ürüne göre test raporu ya da uygunluk belgesi iste ve belgenin gerçekten bu ürüne ve bu üreticiye ait olduğundan emin ol.
ADIM 6
Satıcının sana yetişip yetişemeyeceğini sor
İlk sipariş küçük olabilir; asıl soru, birkaç ay sonra iki katını istediğinde ne olacağıdır. Satıcıya şunları sor: minimum sipariş miktarı nedir, adet arttıkça fiyat ne kadar düşer, ürün hazır stoktan mı çıkacak yoksa üretilecek mi, üretim hattı şu an dolu mu? Hazır stoku olan bir toptancı hızlı teslim edebilir; üretici ise özel ölçüde avantaj sağlayabilir. Hangisinin sana uyduğu ihtiyacına bağlıdır.
ADIM 7
Para çıkmadan önce dört soru sor
Ticarette en çok zarar ödeme anında yaşanır. Havale ya da EFT yapmadan önce şu soruları cevapla:
- Hesap sahibinin adı, teklifteki ticari unvanla aynı mı?
- Bu hesap bilgisi baştan beri aynı mı? Son anda değiştiyse ilandaki telefondan arayıp teyit ettim mi?
- Ödeme koşulu (ön ödeme ya da vade) yazılı mı ve işin riskine uygun mu?
- Beni acele ettiren, ya da piyasanın belirgin altında bir fiyat sunan bir teklif mi bu?
Ön ödeme istenmesi tek başına şüpheli değildir, özellikle özel üretimde olağandır. Önemli olan düzenin makul ve belgeli olmasıdır. Firmasından.com alıcı ile satıcı arasındaki alışverişe taraf olmaz ve bu alışverişin ödemesini almaz.
ADIM 8
Konuşulanı yazıya dök
Telefonda anlaşılan şey, birkaç hafta sonra iki tarafın aklında farklı bir hâle gelebilir. Görüşmeden sonra kısa bir teyit e-postası ya da sipariş formu hazırla: ürün tanımı, adet, KDV dahil fiyat, teslim yeri ve tarihi, ödeme planı ve ürünü kabul edeceğin kalite ölçütü. Karşı tarafın da “onaylıyorum” demesini iste. Tutarın büyük ya da işin karmaşık olduğu durumlarda sözleşme için bir avukattan ya da mali müşavirden destek almak akıllıca olur.
ADIM 9
İlk siparişte riski küçük tut
Yeni bir satıcıyla ilk işi bütçenin tamamıyla yapma. Numune ya da küçük bir partiyle başla. Mal geldiğinde adedi, ölçüyü, ambalajı ve teslim tarihini sipariş belgenle karşılaştır; sorun varsa fotoğrafla ve aynı gün yazılı olarak bildir. Bu ilk deneme beklentini karşılarsa daha büyük ve düzenli siparişlere, adede göre daha iyi fiyata geçebilirsin.